• 1.jpg
  • 2.jpg
  • 3.jpg

Miejscowości

Wiadomości

Okolice Soliny i Polańczyka

Okolice Soliny i Polańczyka (17)

sobota, 02 listopad 2013 14:09

Berezka

Napisał

Berezka (dawniej Bereska, wspomina się też o określeniu Brzoska Wola) jest miejscowością położoną 470 m n.p.m., która znajduje się przy tzw. małej obwodnicy bieszczadzkiej pomiędzy Myczkowcami a Średnią Wsią. Odległość od Soliny i Polańczyka wynosi po 10 km, a kierując się na południe doliną potoku Bereźnica docieramy przez Wolę Matiaszową do Bereźnicy Wyżnej i dalej do Górzanki.

W II połowie XVIII wieku posiadaczem tej wsi był ród Balów. Następnie na przełomie XVIII/XIX wieku wraz z niedaleką Średnią Wsią stanowiła majątek ojca Aleksandra Fredry, hrabiego Jacka Fredry. Wiadomo, że kolejnymi właścicielami w XIX wieku byli Żurowscy. W dwudziestoleciu międzywojennym tę posiadłość ziemską rozparcelowano.

Po raz pierwszy o Berezce wspomniano w 1463 roku. Końcem I połowy XVI wieku została lokowana w dobrach ziemskich Balów. W maju 1915 roku doszło w tej okolicy do walk austriacko-rosyjskich, w których poniosło śmierć kilkudziesięciu żołnierzy, pochowanych w zbiorowych mogiłach. Berezka jest także miejscowością, w której doszło do zbombardowania budynków, służących za kwaterę sztabowi 168 Żelaznej Dywizji niemieckiej. Atak zainicjował kpt. Mikołaj Kunicki, dowodzący oddziałami partyzanckimi. W wyniku podjętych działań budynki i broń uległy zniszczeniu, poległo wielu niemieckich żołnierzy.

W Berezce znajdował się dwór obronny oszańcowany fortyfikacjami bastionowymi w XVII lub na początku XVIII wieku, który następnie przebudowano na rezydencję szlachecką, otoczoną parkiem krajobrazowym przez Fredrów. W latach międzywojennych dwór rozebrano i wycięto większość drzew w parku. Dokonali tego emigranci powracający z zagranicy, którzy wykupili miejscowe grunty i dwór. Po dworskim sadzie ocalały jedynie trzy potężne dęby i sosna, uznane za pomniki przyrody, a sam teren przekształcono w boisko sportowe. Ostatni właściciele bereskich dóbr zamieszkali w skrzydle gospodarczym pozostałym po dworze.

W 1970 roku XIX-wieczną kaplicę greckokatolicką przebudowano na prezbiterium dobudowanego do niej kościoła rzymskokatolickiego. W tej miejscowości można natknąć się też na ruiny murowanej cerkwi greckokatolickiej pod wezwaniem Przemienienia Pańskiego, wybudowanej na planie krzyża z ośmioboczną nawą w 1868 roku, a zniszczoną po roku 1945 oraz na cmentarz wojskowy z lat 1914 i 1915 z dostrzegalnymi ziemnymi mogiłami.

W przeprowadzonym badaniu z roku 1921 na 808 mieszkańców Berezki przypadało 779 grekokatolików, 26 Żydów oraz 3 katolików. Do końca II wojny światowej dominowała w tej miejscowości ludność bojkowska, pośród której żyło parę rodzin żydowskich i polskich. W latach międzywojennych część mieszkańców wsi emigrowała w poszukiwaniu pieniędzy do Ameryki. Po 1945 roku część ludności ukraińskiej wysiedlono do ZSRR, a w 1947 roku pozostałą część na Ziemie Zachodnie. Obecnie mieszkańcami Berezki są przesiedleni w czasie budowy zapory solińskiej dawni mieszkańcy Soliny.

Współcześnie Berezka składa się w przeważającej części z nowej zabudowy. W miejscowości kwitnie agroturystyka, znajdują się pensjonaty i schroniska młodzieżowe, dzięki czemu turyści mają możliwość zdobycia łatwego noclegu. Znanym zajazdem, w którym można się zatrzymać, jest Pensjonat Karino.

Anna Twardy

www.wbieszczadach.net Bieszczadzki Portal Turystyczny

Opis na podstawie następujących książek:

Darmochwał T., Bieszczady. Przewodnik, Białystok 1998;

Krygowski W., Przez przełęcze Bieszczadów samochodem i z plecakiem, Warszawa 1975;

Kryciński S., Gąsiorowski A., Olszański T.A., Bieszczady. Przewodnik dla prawdziwego turysty, Pruszków 2009

Mendelowski S. (red.), Gmina Solina, Krosno 2005;

Luboński P. (oprac.), Bieszczady. Przewodnik, Olszanica 1988;

Bachlawa znajduje się na Małej Obwodnicy Bieszczdzkiej. Usytuowana jest pomiędzy Średnia Wsią a Myczkowem przy drodze krajowej nr 894.

Do Berezki dojeżdzają autobusy i busy.

Warianty dojazdu:

Z Sanoka przez Zagórz, Lesko - 29 km, 35 min jazdy samochodem.

Z Ustrzyk Dolnych przez Ustianową, Łobozew, Solinę, Myczków - 25 km, 25 min. jazdy samochodem.

Z Polańczyka przez Myczków i Średnią Wieś - 5 km, 5 min. jazdy samochodem.

Z Baligrodu przez Hoczew - 14 km, 20 min. jazdy samochodem.

Z Komańczy przez Szczawne, Tarnawę Dolną, Huzele i Hoczew - 40 km, 35 min. jazdy samochodem.

Z Rymanowa Zdroju przez  Sanok, Lesko i Hoczew - 60 km, 1 godz.  jazdy samochodem.

Z Iwonicza Zdroju przez Rymanów, Sanok, Lesko i Hoczew - 66km, 1 godz. 15 min.  jazdy samochodem.

  Zapraszamy do zgłaszania ofert. Maciek Dufrat 502 920 384, Piotr Kutiak 663 740 066

Szlaki turystyczne

Trasy Rowerowe

Ciekawe miejsca

Zabytki

 

ruiny murowanej cerkwi greckokatolickiej pw. Przemienienia Pańskiego z 1868r.

Koścół rzzymskokatolicki, którego przezbiterialną część stanowi dawna greckokatolicka kaplica z 1 połowy XIX w.

Resztki umoecnień dworu Balów

Park krajobrazowy z drugiej połowy XVIII w. Założony został przez Balów

Cmentarz wojskowy z 1914-1915r.

Policja - 997

Pogotowie Ratunkowe - 999

Straż Pożarna - 998

Nr alarmowy 112

GOPR - 601 100 300

Urząd Gminy w Lesku -

Centrum Informacji Turystycznej w Lesku - 13 469 66 95

sobota, 02 listopad 2013 14:09

Solina

Napisał

 

"Zielone wzgórza nad Soliną…", tak brzmią słowa znanej piosenki Wojciecha Gąsowskiego. Tętniąca życiem, gwarna, pełna atrakcji zapewnia odwiedzającym ją miłośnikom Bieszczad liczne możliwości aktywnego wypoczynku.

Solina, której nazwa wywodzi się od wykorzystywanych tu w przeszłości słonych źródeł, to jedna z najbardziej znanych miejscowości turystyczno-letniskowych w Bieszczadach. Istnieje ogromna różnica pomiędzy dzisiejszą Soliną, a prawdziwą miejscowością o tej nazwie, która została zalana przez wody Sanu.

Solina była jedną z najstarszych wsi w Bieszczadach. O jej istnieniu świadczy zachowany z 1436 roku dokument, w którym zanotowano tę miejscowość jako własność rodziny Kmitów z Sobienia. W drugiej połowie XV wieku lokowano ją ponownie na prawie wołoskim. Później należała do różnych rodzin szlacheckich. Historyczna wieś ciągnęła się nad Sanem i w miejscu, gdzie wpadała do niego Solinka. W skład osady wchodziło kilka przysiółków, określanych jako zaścianki owsianej lub wołowej szlachty, z których ocalał jedynie przysiółek Werlas. Obecnie dawna Solina leży u stóp najwyższej zapory w Polsce, ponad 50 metrów pod powierzchnią wód Jeziora Solińskiego.

Z najważniejszych dat historycznych warto wspomnieć o kilku. W marcu 1915 roku w rejonie przysiółka Werlas, które dzisiaj stanowi osobną wieś, poległo około 200 kawalerzystów rosyjskich, którzy wpadli w austriacką zasadzkę. W roku 1932 mieszkańcy osady wzięli udział w zamieszkach, określanych jako powstanie leskie. Po przybyciu wojska uczestnicy zrywu ukryli się na stokach Jawora. W okresie II wojny światowej na terenie Soliny funkcjonował, założony przez braci Pawłusiewiczów z pobliskiego Ługu, polski oddział samoobrony, ochraniający tutejszych Polaków przed terrorem UPA i likwidujący aktywistów OUN. W 1941 roku miała miejsce krótka walka pograniczników sowieckich z Niemcami, a 3 października 1945 roku upowcy rozstrzelali tutaj dziesięciu Polaków. Najważniejszą jednak datą okazał się rok 1960, kiedy to rozpoczęto budowę zapory, w wyniku której zadecydowano o przesiedleniu mieszkańców wsi, którzy byli zmuszeni przenieść się do sąsiednich miejscowości. Zniszczeniu uległa cała zabudowa historycznej Soliny, jak i kilka obiektów sakralnych, m.in. drewniana cerkiew greckokatolicka pod wezwaniem Przemienienia Pańskiego powstała w 1938 r., której wyposażenie trafiło do Składnicy Ikon w Łańcucie, do Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku i do Muzeum Narodowego w Krakowie oraz uroczy pałacyk w Sokole. Ekshumowano trzy cmentarze, wywieziono także nawozy z obór, a wszystko ze względów sanitarnych. Nie wycięto w wielu miejscach drzew, których szczątki przez lata wystawały ponad lustro jeziora przy niższym stanie wody. Budowę zapory ukończono po ośmiu latach. W 1968 roku uroczyście przekazano ją do użytkowania.

W okresie międzywojennym Solinę zamieszkiwała ludność mieszana narodowościowo. Według spisu z 1921 roku na 863 mieszkańców przypadało 319 grekokatolików, 498 katolików i 46 Żydów. Większość z nich (około 569 osób), w tym ludność żydowska przyznawała się do narodowości polskiej. Po wysiedleniu Ukraińców w latach 1945 i 1946 pozostało we wsi ponad 500 osób, których później, w latach 60 przesiedlono. W okresie powstawania zapory napłynęło w okolice Soliny wielu nowych mieszkańców, głównie pracowników budowy i elektrowni, którzy zdecydowali się pozostać na stałe.

Współczesna miejscowość Solina, usytuowana na stoku Horbka i stworzona na gruntach wsi Zabrodzie, zaadaptowanej jako zaplecze mieszkalne zatrudnionych przy budowie tamy, to kompleks małego osiedla pracowników elektrowni oraz licznych sklepów z pamiątkami, pizzerii, lodziarni, smażalni ryb, restauracji, kawiarni, piwiarni, hoteli, domków wczasowych, campingów i pól namiotowych. Większość z nich znajduje się na ruchliwej uliczce handlowej powstałej pomiędzy dużym parkingiem dla autokarów, a przystanią i zaporą, która spełnia rolę deptaka dla spacerowiczów.

Solina słynie głównie z plaż, przystani statków, wypożyczalni sprzętu wodnego, elektrowni wodnej oraz amfiteatru, w którym są urządzane różnorodne imprezy. Na próżno szukać tutaj interesujących tras wycieczkowych i spacerowych. Wszędzie ruchliwe drogi i zabudowania lub gęsty las. Kąpiele w Jeziorze Solińskim są niebezpieczne ze względu na strome brzegi i zdradliwe prądy. Nie zmienia to jednak faktu, że soliński akwen stanowi idealne miejsce dla żeglarzy i wędkarzy.

Anna Twardy

www.wbieszczadach.net Bieszczadzki Portal Turystyczny

Opis na podstawie następujących książek:

Darmochwał T., Bieszczady. Przewodnik, Białystok 1998;

Krygowski W., Przez przełęcze Bieszczadów samochodem i z plecakiem, Warszawa 1975;

Kryciński S., Gąsiorowski A., Olszański T.A., Bieszczady. Przewodnik dla prawdziwego turysty, Pruszków 2009

Mendelowski S. (red.), Gmina Solina, Krosno 2005;

Luboński P. (oprac.), Bieszczady. Przewodnik, Olszanica 1988;

Sieńko P., Ogórek S, Mrówka W., Niezbędnik turystyczny. Bieszczady, Piwniczna-Zdrój 2011

Kłos S., Bieszczady i Pogórze - Panorama Turystyczna, Warszawa 1988;

Łęcki W. (red.), Kanon Krajoznawczy Polski; Warszawa 2005

1-DSC 0321

 

DSC 0949 800x600 thumb medium480 318

Jak dojechać

 Baza Noclegowa

 

Atrakcje w Bieszczadach: Jezioro Solińskie

Atrakcje w Bieszczadach: Jezioro SolińskieW Polsce największym sztucznym zbiornikiem wodnym jest Jezioro Solińskie, powstałe dzięki wybudowaniu zapory wodnej w Solinie, która spiętrza wody rzek Sanu i Solinki, a także paru mniejszych potoków. Długość jeziora...

Czytaj więcej

 

Atrakcje w Bieszczadach: Wnętrze zapory w Solinie

Atrakcje w Bieszczadach: Wnętrze zapory w SolinieZ całą pewnością każdy miłośnik Bieszczadów, który choć raz zawitał do Soliny, zastanawiał się jak wygląda zapora wewnątrz. Ciekawość osób, które bardzo chciałyby zobaczyć środek tej niezwykłej budowli, może zostać...Czytaj więcej

 

Atrakcje w Bieszczadach: Wędkarskie Eldorado

 

Atrakcje w Bieszczadach: wędkarskie EldoradoWędkarze zaliczani są do największej grupy hobbystów w naszym kraju. Szacuje się, że tę dyscyplinę sportu w Polsce uprawia około półtora miliona osób, w tym ponad sześćset tysięcy skupionych w...Czytaj więcej

 

Atrakcje w Bieszczadach: Zapora w Solinie

 

Atrakcje w Bieszczadach: Zapora w SolinieZapora w Solinie należy do jednych z największych tego rodzaju obiektów w Polsce i z pewnością do najbardziej znanych. W ciągu kilku lat powstała zapora betonowa typu ciężkiego, której wysokość...Czytaj więcej

 

Szlaki turystyczne

Trasy Rowerowe

Ciekawe miejsca

Zabytki

 Cerkwie, Kościoły i Cmentarze

Informator

 

sobota, 02 listopad 2013 14:07

Bóbrka

Napisał

Bóbrka jest miejscowością położoną w pobliżu cofki Jeziora Myczkowieckiego, około 380 m n.p.m., blisko drogi z Soliny do Uherców, jej dolna część znajduje się pod wodami jeziora. Od południowej strony graniczy z Jeziorem Myczkowieckim, jednocześnie sytuując się u podnóża imponującego kamieniołomu.

Założycielami i pierwszymi właścicielami wsi byli Kmitowie. Bóbrka powstała około 1436 roku i była lokowana na prawie wołoskim. Po wymarciu rodu, na przestrzeni wieków wieś przechodziła na własność różnych rodzin szlacheckich.

Bóbrka znana jest z tego, że w latach 1876-1888 mieszkał w niej, w zakupionym majątku ziemskim, znany poeta i komediopisarz, Józef Franciszek Bliziński, twórca takich komedii jak "Pan Damazy", "Rozbitki" i "Mąż od biedy", które powstały właśnie w Bóbrce, dzięki pracy pisarskiej twórcy, trwającej całe dnie. Poświęcenie się tworzeniu nowych utworów spowodowało zaniedbanie przez właściciela majątku, które był zmuszone sprzedać w 1888 roku. Gościem Blizińskiego bywał Oskar Kolberg, ludoznawca i badacz ludowej kultury Polski. Zamieścił on opis tych okolic w swoich "Dziełach wszystkich", tomy 49-51 Sanockie-Krośnieńskie jako znaczących ośrodków folklorystycznych. Obszary Bóbrki występują także w powieściach Zygmunta Kaczkowskiego takich jak "Opowiadania Nieczui", "Mąż Szalony" i "Murdelio".

W 1932 roku miały tutaj miejsce zamieszki związane z tzw. powstaniem leskim, do którego doprowadziło z pozoru nieważkie wydarzenie. Otóż, w roku 1848 pod miejscową kapliczką "zakopano pańszczyznę", czyli dokumenty powinności chłopów wobec dworu. W ten sposób chłopi odzyskali wolność. Chłopskie rozruchy w XX wieku spowodowała próba wykopania owych pism, którą odebrano jako naruszenie chłopskich praw. Mieli tego dokonać budowniczowie nowej drogi. Tak naprawdę wynikła potrzeba przesunięcia kapliczki w związku z reorganizacją szlaku komunikacyjnego. W obronę kapliczki ruszyli chłopi uzbrojeni w widły i kosy, których rozpędzili dopiero wojskowi przysłani z Sanoka.

W 1941 roku w wyniku wojny niemiecko-sowieckiej zniszczeniu uległ dwór "Damazówka".

Według spisu z 1921 roku w Bóbrce, liczącej 151 chat, mieszkało 799 osób, z czego 651 było wyznania grekokatolickiego, 220 rzymskokatolickiego i 27 mojżeszowego. W 1940 roku część ludności została przesiedlona do innych miejscowości. Niektórzy powrócili w 1941 roku. Ludność ukraińska przed II wojną światową stanowiła około 70% mieszkańców Bóbrki. Przesiedlono ją w okresie od 1945 do 1947 roku.

W latach 60 w Bóbrce powstał kamieniołom, eksploatowany przy budowie zapory w Solinie. Mające w nim miejsce prace strzałowe, spowodowały zniszczenie miejscowego kościoła z 1937 roku. Nową świątynią rzymskokatolicką została, wyremontowana w latach 1970-1973, cerkiew greckokatolicka pod wezwaniem Wniebowstąpienia, również wybudowana w 1937 roku. Zachowało się częściowe wyposażenie świątyni.

W Bóbrce na uwagę zasługuje obelisk Blizińskiego, umiejscowiony pod jedną z ocalałych lip po dawnym parku zwanym przez komediopisarza "Szwajcarią", ufundowany z okazji jednego z rajdów "Szlakiem sławnych piór", organizowanych przez publicystę i dyrektora Radia Rzeszów, nieżyjącego Adolfa Jakubowicza, miłośnika Bieszczad. Tablicę, podobnie jak w wypadku tablicy Kaczkowskiego, skradziono.

Niedaleko kamieniołomu ocalał sowiecki schron bojowy linii Mołotowa z 1940 roku.

W centrum Bóbrki znajduje się pensjonat "Legraż" należący do Grażyny Kaznowskiej-Chrapko i Leona Chrapko. Jednocześnie jest on galerią współczesnego malarstwa. Organizuje się w nim warsztaty plastyczno-teatralne. Tradycyjne garncarstwo i bibułkarstwo Bóbrki można zgłębiać dzięki Andrzejowi Kuszy. Dodatkową atrakcją są urządzane w kamieniołomach imprezy w rodzaju "światło i dźwięk". Poza tym w miejscowości istnieje kilka ośrodków wczasowych.

Anna Twardy

www.wbieszczadach.net Bieszczadzki Portal Turystyczny

Opis na podstawie następujących książek:

Darmochwał T., Bieszczady. Przewodnik, Białystok 1998;

Kryciński S., Gąsiorowski A., Olszański T.A., Bieszczady. Przewodnik dla prawdziwego turysty, Pruszków 2009

Mendelowski S. (red.), Gmina Solina, Krosno 2005;

Luboński P. (oprac.), Bieszczady. Przewodnik, Olszanica 1988;

1 kamieniołom Bóbrka

Kamieniołom na górze Koziniec

DSC01387

Góra Koziniec z kamieniołomem

DSC01591

Jezioro Myczkowieckie z galerią rzeźb przyrożnych

DSC01594

Jezioro Myczkowieckie

Jak dojechać

 Baza Noclegowa

Szlaki turystyczne

Trasy Rowerowe

Ciekawe miejsca

Zabytki

 Cerkwie, Kościoły i Cmentarze

Informator

 

sobota, 02 listopad 2013 14:06

Bereźnica Wyżna

Napisał

Umiejscowiona na wysokości 500 m n.p.m., w dolinie potoku Bereźnica, który wpada do Jeziora Myczkowieckiego, Bereźnica Wyżna znajduje się na zachód od Jeziora Solińskiego, w odległości 16 km od Soliny i Polańczyka, i 7 km od Wołkowyi. W przeszłości istniała także Bereźnica Niżna, która obecnie jest tylko niezamieszkałym terenem po dawnej wiosce.

Pierwotna nazwa Bereźnicy brzmiała "Brzesznycza".

Bereźnica Wyżna to miejscowość lokowana ok. 1480 roku na prawie wołoskim. Pierwszym znanym posiadaczem tej majętności ziemskiej był ród Balów. Jednak najbardziej znanym jej właścicielem jest Zygmunt Kaczkowski, znany powieściopisarz, który fabuły swoich powieści osadzał w Bieszczadach. Kaczkowski otrzymał miejscowość od swojego ojca, ale często zaniedbywał ją, od zarządzania wsią woląc wędrówki po Bieszczadach. Razem z ojcem uczestniczyli w powstaniu z 1846 roku, w marszu na Sanok, w oddziałach powstańczych Jerzego Bułharyna. Zostali złapani przez chłopów z Cisnej i skazani wraz z siedmioma kompanami za udział na śmierć przez cesarza. Kary Kaczkowski uniknął, odzyskując wolność w 1848 roku w trakcie trwania Wiosny Ludów, kiedy to był oficerem Gwardii Narodowej, której działalność sprowadzała się do noszenia pięknych mundurów i demonstrowania patriotyzmu na spotkaniach towarzyskich i balach.

W latach międzywojennych, już po parcelacji, reszta majątku stała się własnością, pochodzącej z Ukrainy rodziny Staruchów, z których Anton, niegdysiejszy poseł austriacki w Wiedniu, w latach 1918-1919 był członkiem Narodowej Rady Zachodnio-Ukraińskiej Republiki Ludowej. Jego syn, Jarosław (pseudonim "Stiah") należał do Ukraińskiej Głównej Rady Wyzwoleńczej (UHWR) i pełnił funkcję naczelnika Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów (OUN) na tzw. Zakierzoński Kraj. Złapany w pułapkę przez KBW popełnił samobójstwo w 1947 roku pod Lubaczowem.

W 1921 roku Bereźnica Wyżna liczyła 493 mieszkańców zajmujących 76 domów, w tym 421 grekokatolików, 67 katolików i 7 Żydów. Po wojnie ludność ukraińska została wysiedlona. Nieliczni powrócili do wsi po 1956 roku.

Wiadomo, że w 1515 roku w Bereźnicy Wyżnej istniał kościół prawosławny. Drewnianą cerkiew pod wezwaniem świętego Mikołaja Cudotwórcy, wybudowaną przez cieślę Jana Hnatkowskiego w 1830 roku, a ufundowaną przez Mikołaja Krajewskiego, od 1947 roku użytkuje się jako kościół rzymskokatolicki. Jest trójdzielna i kryta prostym, blaszanym dachem. W środku cerkwi zachowały się fragmenty ikonostasu, którego ikony pochodzą z XVI wieku, a inne części wyposażenia z XIX wieku. Blisko świątyni stoi drewniana, dwukondygnacyjna, słupowa dzwonnica z dzwonem z 1868 roku. Na miejscowym cmentarzu, usytuowanym wokół cerkwi, znajdują się liczne stare nagrobki, w tym piaskowcowy nagrobek rodziny Staruchów - Antona i Marii.

 

 

Około 200 m na północ od cerkwi stoi, ufundowana przez Wincentego Łęckiego, murowana kaplica rzymskokatolicka z 1908 roku, a w górnym końcu miejscowości można zobaczyć kamienny głaz, upamiętniający pobyt Zygmunta Kaczkowskiego, który ustawiono w 1976 roku z okazji jednego z rajdów "Szlakiem sławnych piór". Tablicę z brązu, przymocowaną do głazu skradziono, z tego powodu zastąpiono ją tablicą drewnianą.

Anna Twardy

www.wbieszczadach.net Bieszczadzki Portal Turystyczny

Opis na podstawie następujących książek:

Darmochwał T., Bieszczady. Przewodnik, Białystok 1998;

Kryciński S., Gąsiorowski A., Olszański T.A., Bieszczady. Przewodnik dla prawdziwego turysty, Pruszków 2009

Mendelowski S. (red.), Gmina Solina, Krosno 2005;

Luboński P. (oprac.), Bieszczady. Przewodnik, Olszanica 1988;

Jak dojechać

 Baza Noclegowa

Szlaki turystyczne

Trasy Rowerowe

Ciekawe miejsca

Zabytki

 Cerkwie, Kościoły i Cmentarze

Informator

sobota, 02 listopad 2013 14:05

Bukowiec

Napisał

Bukowiec jest miejscowością położoną na wysokości około 480 m n.p.m., ulokowaną przy małej obwodnicy bieszczadzkiej, w urokliwej dolinie rzeki Solinki. Wieś znajduje się w odległości 3 km od Wołkowyi i Terki.

Bukowiec założył na prawie wołoskim ród Balów około 1448 roku. Obecnie stanowi miejscowość letniskową, w której znajdują się ośrodki wypoczynkowe (domy wczasowe "Pod Kiczorą" i "Solinka"), ośrodki agroturystyczne, sklep, bar sezonowy, stanica harcerska i pole namiotowe.

We wsi przeważała ludność rusińska, głównie Bojkowie. Mieszkańcami byli także Polacy, Żydzi i kilka rodzin cygańskich. Według wykazu z 1921 roku w Bukowcu 91 domów zamieszkiwało 457 grekokatolików, 65 katolików i 31 Żydów - razem 553 osoby. Dodatkowo zanotowano istnienie pięciu rodzin cygańskich. Po II wojnie światowej rodziny bojkowskie wysiedlono do ZSRR w 1946 roku i na Mazury w 1947 roku. W tym czasie wieś została częściowo spalona przez jednostkę KBW, po tym jak ludność ukraińska uciekła do lasów przed przymusową migracją. Po roku 1956 niektórzy zdecydowali się powrócić do Bukowca.

Mimo, że w miejscowości dominuje nowa zabudowa z imponującym murowanym kościołem na czele, można tutaj znaleźć parę chat bojkowskich, w tym drewniane, zrębowe domy z XIX wieku o dachach dwuspadowych oraz ruiny cerkwi greckokatolickiej pod wezwaniem świętego Dymitra z 1865 roku, po której ocalały jedynie ślady podmurówki ze schodami, a także mensa, pozostałość po ołtarzu. Zachowała się natomiast parawanowa dzwonnica cerkwi.

Z Bukowca prowadzą ciekawe trasy wycieczkowe na pobliskie wzniesienia m.in. droga przez Rajskie i Polanę do Czarnej, a na południe doliną Solinki do Cisnej, mijając Terkę i Buk. Na uwagę zasługuje też leśna droga, która prowadzi do uroczego przełomu Wetlinki koło Zawoju tzw. Sinych Wirów, niedaleko miejsca, gdzie Solinka łączy się z Wetlinką.

Anna Twardy

www.wbieszczadach.net Bieszczadzki Portal Turystyczny

Opis na podstawie następujących książek:

Darmochwał T., Bieszczady. Przewodnik, Białystok 1998;

Kryciński S., Gąsiorowski A., Olszański T.A., Bieszczady. Przewodnik dla prawdziwego turysty, Pruszków 2009

Mendelowski S. (red.), Gmina Solina, Krosno 2005;

Luboński P. (oprac.), Bieszczady. Przewodnik, Olszanica 1988;

Jak dojechać

 Baza Noclegowa

Szlaki turystyczne

Trasy Rowerowe

Ciekawe miejsca

Zabytki

 Cerkwie, Kościoły i Cmentarze

Informator

sobota, 02 listopad 2013 14:05

Górzanka

Napisał

Górzanka jest miejscowością usytuowaną w dolinie potoku Wołkowyja i założoną przez ród Balów przed 1480 rokiem na prawie wołoskim. Najpierw istniała pod nazwą Wołkowyja  Mała. Jako Górzanka występuje od 1523 roku.

Obecnie funkcjonuje w niej otwarte całorocznie schronisko PTSM.

W 1921 roku 62 domy w Górzance zamieszkiwało 290 grekokatolików, 65 katolików i 15 osób wyznania mojżeszowego - razem 370 mieszkańców. Z obszaru wsi wysiedlono Ukraińców w ramach akcji "Wisła".

Na uwagę zasługuje w tej miejscowości kościół pod wezwaniem Wniebowstąpienia Pana Jezusa, który przed rokiem 1959 był drewnianą cerkwią greckokatolicką pod wezwaniem świętej Paraskewy, którą wybudował Feliks Giebułtowski, dziedzic wsi i gromada w 1835 roku. Ufając niektórym informacjom, świątynia najpierw miała być kościołem rzymskokatolickim, przejętym jednak przez grekokatolików. Wewnątrz tej budowli sakralnej ocalały fragmenty rzeźbionego ikonostasu z początku XX wieku, składającego się z drewnianych figur świętych oraz części wyposażenia z przełomu XIX i XX wieku.

Zachowała się natomiast murowana dzwonnica parawanowa z II połowy XIX wieku, której jeden z dzwonów jest o wiele starszy, gdyż pochodzi z 1744 roku. Wokół dawnej cerkwi rosną stare dęby, z których najstarszy, który rośnie niedaleko cmentarza, liczy sobie około 600 lat. Na cmentarzu można znaleźć parę nagrobków z przełomu XIX i XX. Najstarszy pochodzi z 1875 roku.

Anna Twardy

www.wbieszczadach.net Bieszczadzki Portal Turystyczny

Opis na podstawie następujących książek:

Darmochwał T., Bieszczady. Przewodnik, Białystok 1998;

Kryciński S., Gąsiorowski A., Olszański T.A., Bieszczady. Przewodnik dla prawdziwego turysty, Pruszków 2009

1-DSC 0388

Jak dojechać

 Baza Noclegowa

Szlaki turystyczne

Trasy Rowerowe

Ciekawe miejsca

Zabytki

 Cerkwie, Kościoły i Cmentarze

Informator

sobota, 02 listopad 2013 14:04

Myczkowce

Napisał

 

Myczkowce to miejscowość ulokowana na wysokości 360 m n.p.m., która leży poniżej zapory wodnej Jeziora Myczkowieckiego, spiętrzającego wody rzeki San, pozostająca w cieniu popularnych ośrodków turystyczno-rekreacyjnych, które znajdują się blisko Jeziora Solińskiego. Dotrzeć do Myczkowiec można od strony Sanoka przez Uherce lub od strony Soliny przez Bóbrkę wzdłuż Jeziora Myczkowieckiego.

Nazwa Myczkowce wywodzi się od imienia Myczko, które w języku polskim brzmi Mikołaj.

Tę miejscowość założyli książęta ruscy przed rokiem 1340, o czym świadczą pozostałości fos i wałów na przewężeniu zakola Sanu. W dokumentach wspomina się o niej od 1376 roku. W XV wieku Myczkowce należały do rodziny Kmitów z Sobienia, a następnie do Stadnickich. Kolejnymi właścicielami w XVII wieku byli Zielińscy, a w XIX wieku Bocheńscy, później Złoccy i Żurawscy. Wieś kierowała się prawem wołoskim od XVI wieku. Podczas napadu UPA 3 października 1945 roku spłonął myczkowiecki dwór, gorzelnia i część wsi. W wyniku napaści zginęło jedenastu Polaków. Budowę zapory w Myczkowcach i elektrowni rozpoczęto w 1923 roku, następnie ją przerwano, m.in. z powodu wybuchu II wojny światowej, po czym powrócono do prac w 1956 roku, by w końcu je zakończyć w 1962 roku.

W Myczkowcach mieszkali zarówno Polacy jak i Ukraińcy. Nie brakowało też rodzin żydowskich. W roku 1921 w liczącej 639 mieszkańców miejscowości doliczono się 352 grekokatolików, 238 katolików i 49 osób wyznania mojżeszowego. Żydów eksterminowano w czasie trwania okupacji niemieckiej, a mieszkańców ukraińskiego rodowodu wysiedlono w latach 1945-1947.

W Myczkowcach istniała cerkiew pod wezwaniem świętego Jerzego z 1911 roku (o wcześniejszej wspominano już w pismach z 1530 roku). Murowana, wybudowana na planie krzyża greckiego z centralną kopułą, od 1979 roku służy wiernym jako kościół rzymskokatolicki. Murowana kaplica greckokatolicka z 1858 roku uległa zniszczeniu. Zachowały się za to ruiny spichlerza dworskiego z czterokolumnowym portykiem, wykonanym z kamienia w XIX wieku. Stanowią jedyny ślad po dawnym kompleksie budynków dworskich. Pozostałości ocalałej dolnej części murów w 1997 roku wykorzystano jako materiał do budowy murku wokół kościoła.

Myczkowce choć niepozorne, mają do zaoferowania kilka ośrodków wypoczynkowych m.in. "Energetyk", "Panorama", "Bieszczady", "Ruch", harcerską bazę "Berdo" i  okazały ośrodek wypoczynkowo-rehabilitacyjny "Caritas" Diecezji Rzeszowskiej, gdzie organizuje się turnusy wakacyjne dla biednych oraz niepełnosprawnych dzieci. Na terenie placówki, która dysponuje własną ujeżdżalnią koni i mini-zoo, można podziwiać plenerową ekspozycję modeli drewnianych kościołów i cerkwi. Ponadto znajdują się tutaj pola campingowe (znane "Ustronie") i namiotowe, miejsca rekreacyjno-sportowe, restauracje, kioski, sklepy.

W południowej części Myczkowiec, około 1 km od centrum miejscowości, przy dawnym korycie Sanu, można zobaczyć ściankę skalną, pokrytą karłowatą roślinnością naskalną, stanowiąca wychodnię dla piaskowców i łupków, która jest jednym z pomników przyrody. Ma około 600 m długości i 50-60 m wysokości. W rejonie ściany skalnej możliwe jest plażowanie. Nie są wskazane za to kąpiele w Jeziorze Myczkowieckim ze względu na znaczne wahania poziomu wody i nieprzyjazne, błotniste brzegi jeziora. Brak kąpielisk wynagradza możliwość popływania rowerem wodnym bądź kajakiem.

Anna Twardy

www.wbieszczadach.net Bieszczadzki Portal Turystyczny

Opis na podstawie następujących książek:

Darmochwał T., Bieszczady. Przewodnik, Białystok 1998;

Kryciński S., Gąsiorowski A., Olszański T.A., Bieszczady. Przewodnik dla prawdziwego turysty, Pruszków 2009

Mendelowski S. (red.), Gmina Solina, Krosno 2005;

Luboński P. (oprac.), Bieszczady. Przewodnik, Olszanica 1988;

Śnieżyńska-Stolotowa E., Stolot F. (red.), Lesko, Sanok, Ustrzyki Dolne i okolice, Warszawa 1982

 DSC02701

Dom w Myczkowcach

DSC02690

Tablica  Ekomuzeum

DSC01584

Kościół w Myczkowcach - dawna cerkiew greckokatolicka pw. św Jury

DSC01989

Zalew Myczkowiecki

DSC01999

Zalew Myczkowiecki i Góra Jawor

Jak dojechać

 Baza Noclegowa

 

Nad Bieszczadzkie Jeziora (dla zmotoryzowanych)

Myczkowce ORW „Caritas” – Myczkowce (zapora) – Jezioro Myczkowieckie – Bóbrka – Solina (elektrownia) – Solina (zapora) – Solina Jawor – Bóbrka – Orelec – Uherce Mineralne – Podkamionka – Zwierzyń – Myczkowce ORW „Caritas” . Długość trasy ok. 30 km.

Myczkowce nazywane są Bieszczdzką Stolicą Nordic Walking. wytyczono w Myczkowcach oraz w Zwierzyniu, Bóbrce i Uhercach 18 tras do uprawiania wspomnianej dyscypliny sportu.

Do ostańca zwanego Kamieniem Leskim

Myczkowce ORW „Caritas”– most na rzece Olszance – Podkamionka – zielony spacerowy szlak do Kostrynia – Glinne – pomnik przyrody nieożywionej Kamień Leski – szlak zielony do Leśnictwa Szkółkarskiego Kostryń – zejście niebieską dróżką do Zwierzynia – Podkamionka - Myczkowce ORW „Caritas”. Długość trasy: ok. 8 km, czas przejścia: 2,4 godz.

Tropami wilków w paśmie Żukowa

Myczkowce ORW „Caritas”– rezerwat faunistyczny „Bobry w Uhercach” – Uherce Mineralne – Lachawa – Żuków – grzbiet Żukowa – Żuków 500 m n.p.m. – Orelec – Wierchy – ostaniec skalny Kamienne Serce Macochy – Mikołajec - Myczkowce ORW „Caritas”. Długość trasy: ok. 16 km, czas przejścia: 6,5 godz.

Do rezerwatu „Przełom Sanu pod Zwierzyniem

Myczkowce ORW „Caritas”– pomnik przyrody nieożywionej Skała Myczkowiecka – Myczkowce (zapora) – grzbiet Grodziska – rezerwat – elektrownia w Zwierzyniu – źródełko w Zwierzyniu – Zwierzyń - Podkamionka - Myczkowce ORW „Caritas”. Długość trasy: 8,5 km, czas przejścia: 3,5 godz.

Z Podkamionki w lasy masywu Czulni

Myczkowce ORW „Caritas” – Podkamionka – Zwierzyń (bunkier) szkółki leśne pod Czulnią - miejsce widokowe pod Czulnią – Czulnia 615 m n.p.m. – punkt widokowy nad Zwierzyniem - Zwierzyń - Myczkowce ORW „Caritas”. Długość trasy: 7 km, czas przejścia: 3 godz.

Tropami rysia w pasmach Kozińca i Żukowa

Myczkowce ORW „Caritas” – Koziniec – leśnictwo szkółkarskie Orelec – Rubeń – Orelec – pasmo Żukowa – Zajazd nad Stawami – Orelec – ostaniec skalny Kamienne Serce Macochy – stanowisko olszy zielonej na Michałowcu – hodowla strusi – Myczkowce ORW „Caritas”. Długość trasy: ok. 19 km, czas przejścia: 7 godz.

Do kamiennego „Serca Macochy”

Myczkowce ORW „Caritas”– platforma widokowa – pomnik przyrody Skała Myczkowiecka – Myczkowce – zielona ścieżka – stanowisko olszy zielonej – ostaniec skalny Kamienne Serce Macochy – żółty szlak spacerowy – Myczkowce ORW „Caritas”. Długość trasy: ok. 8,5 km, czas przejścia: 3,5 godz

Śladami Bieszczadzkich zbójów do Orelca

Myczkowce OWR „Caritas” – platforma widokowa – żółtym szlakiem przez Mikołajec - ostaniec skalny Kamienne Serce Macochy – zejście niebieskim szlakiem do Orelca – pracownia Miodostyna – rzeźba bieszczadzkiego zbójnika Tołhaja – żółty szlak na Wierchy - - stanowisko olszy zielonej na Michałowcu – Myczkowce - pomnik przyrody Skała Myczkowiecka – Myczkowce ORW „Caritas”. Długość trasy: ok. 12 km, czas przejścia: 4 godz.

Wokół myczkowieckich skałek

Myczkowce OWR „Caritas” – czerwona ścieżka spacerowa - pomnik przyrody Skała Myczkowiecka - platforma widokowa – miejsce widokowe (Krzyż) – zejście u podnóża pomnika przyrody Skała Myczkowiecka - droga wzdłuż Sanu obok oczyszczalni i brodu na Sanie – betonowe płyty na Sanie – polana droga w kierunku pomnika przyrody Skała Myczkowiecka - Myczkowce OWR „Caritas”. Długość trasy: ok. 3 km, czas przejścia: 1,5 godz.

Śladami Bobrów do Uherzec Mineralnych

Myczkowce OWR „Caritas” – rezerwat przyrody Bobry w Uhercach- Uherce Mineralne – cmentarz wojenny – kościół w Uhercach - pomnik przyrody wodospad na rzece Olszance – cmentarz z I Wojny Światowej – zakład karny w Uhercach Mineralnych – Dom Ubogich – szlak żółty – kapliczki – żeremia – Podkamionka – most na rzece Olszance – Myczkowce ORW „Caritas”. Długość trasy: ok. 85 km, czas przejścia: 3,5 godz.

Do skałek ukrytych w Zwierzynieckim lesie

Myczkowce ORW „Caritas”– most na rzece Olszance – Podkamionka – zielonym szlakiem spacerowym do Kostrynia – wejście na żółty szlak spacerowy – Zwierzyń – bunkier – Podkamionka – Myczkowce ORW „Caritas”. Długość trasy: ok. 4,5 km, czas przejścia: 2,5 godz.

 

Do rezerwatu krajobrazowego Koziniec

Myczkowce ORW „Caritas” – platforma widokowa – żółty szlak – Mikołajec – Kamienne Serce Macochy – Leśnictwo szkółkarskie Orelec – Wierchy – zielona ścieżka przyrodnicza – punkt widokowy na Kozińcu – rezerwat Koziniec – Myczkowce – zapora – Myczkowce – Skała Myczkowiecka – Myczkowce ORW „Caritas”. Długość trasy: ok. 12 km, czas przejścia: 4 godz.

Wokół Jeziora Myczkowieckiego do Soliny

Myczkowce ORW „Caritas”– Dolina Bereźniczki – Kwaśnica – baza ZHP Berdo – Zabrodzie – Solina – Most na Sanie – pomnik powstania leskiego – Bóbrka groble stawów – zatoka – droga do Myczkowiec - Myczkowce ORW „Caritas”. Długość trasy: ok. 14 km, czas przejścia: 7 godz.

 

Trasy Rowerowe

 

Ciekawe miejsca

 

Zabytki

 

 Cerkwie, Kościoły i Cmentarze

 

Informator

 

sobota, 02 listopad 2013 14:03

Myczków

Napisał

Myczków jest położony na wysokości 460 m n.p.m., niedaleko drogi prowadzącej z Polańczyka do Leska, w odległości 4 km zarówno od Polańczyka, jak i Soliny.

W dokumentach wspomina się o tej wsi od roku 1376, a lokowano ją około 1580 roku na prawie wołoskim. Myczków wchodził w skład majątków ziemskich rodu Balów z Hoczwi, następnie właścicielami były różne rodziny szlacheckie, w tym Stadniccy z Leska.

W przeszłości Myczków był miejscowością zamieszkałą w przeważającym stopniu przez Polaków i Ukraińców. Mieszkały w niej rodziny szlachty zagrodowej: Jaworskich, Dymińskich, Matuszewskich, Krupińskich, Podkalickich, Ustianowskich, Rafalskich, Tomaszewskich, która zajmowała zaścianki Kaliszcze i Podkaliszcze. Na 436 mieszkańców w 1921 roku przypadało 310 grekokatolików, 119 katolików i tylko 6 Żydów.

O tym, że w latach międzywojennych Myczków był miejscowością polsko-ukraińską, świadczą kościół rzymskokatolicki i cerkiew greckokatolicka, niegdyś zgodnie ze sobą sąsiadujące. Obydwie świątynie ufundował w 1900 roku właściciel lokalnego majątku, Jan Nepomucen Zatorski, aby nie urazić wyznawców żadnego z tych dwóch odłamów katolicyzmu.

W początkowych latach okupacji niemieckiej działał w okolicach Myczkowa kapitan Wawrosz, który organizował przerzuty ludzi na Węgry i przez San z sowieckiej na niemiecką stronę. Pomagał Polakom, wracającym do swoich rodzin oraz osobom zagrożonym aresztowaniem przez NKWD i wywózką na Sybir. Gestapo udało się aresztować kapitana i rozstrzelać na górze Gruszka pod Leskiem.

Po wojnie w 1947 roku z terenów Myczkowa wysiedlono grekokatolików, mimo że większość z nich uważała się za rdzennych Polaków. Niektórym udało się powrócić w te okolice po 1956 roku.

Toczyły się w Myczkowie także walki z UPA, w wyniku których część wsi zniszczono.

Obecnie murowana, jednowieżowa cerkiew pod wezwaniem Zaśnięcia Matki Bożej, wybudowana w 1899 roku, po roku 1947 zniszczona i opuszczona, pełniła funkcję magazynu GS do 1977 roku, kiedy to zaczęła służyć wiernym jako filialny kościół rzymskokatolicki, dzięki odwadze księdza Obrockiego, który nie zważając na niebezpieczeństwo ze strony władz, wymienił zamki w cerkwi, a następnego dnia zaprosił wiernych na mszę, by od 1981 roku stać się samodzielną parafią pod wezwaniem Matki Boskiej Nieustającej Pomocy. Dawny dwuwieżowy kościół parafialny pod wezwaniem Najświętszego Serca Pana Jezusa pełni funkcję kaplicy.

W sanockim Muzeum Budownictwa Ludowego znajduje się XVIII-wieczna ikona z wyobrażeniem świętego Mikołaja, pochodząca z dawnej cerkwi Myczkowa. Z kolei na budynku myczkowskiej szkoły wisi tablica, upamiętniająca postać Zygmunta Kaczkowskiego, XIX-wiecznego powieściopisarza.

W Myczkowie znajduje się park podworski, otwarte sezonowo schronisko PTSM, poza tym można znaleźć nocleg w prywatnych kwaterach gospodarstw agroturystycznych.

Anna Twardy

www.wbieszczadach.net Bieszczadzki Portal Turystyczny

Opis na podstawie następujących książek:

Darmochwał T., Bieszczady. Przewodnik, Białystok 1998;

Kryciński S., Gąsiorowski A., Olszański T.A., Bieszczady. Przewodnik dla prawdziwego turysty, Pruszków 2009

Mendelowski S. (red.), Gmina Solina, Krosno 2005;

Luboński P. (oprac.), Bieszczady. Przewodnik, Olszanica 1988;\

Jak dojechać

 Baza Noclegowa

Szlaki turystyczne

Trasy Rowerowe

Ciekawe miejsca

Zabytki

 Cerkwie, Kościoły i Cmentarze

Informator

sobota, 02 listopad 2013 14:02

Polańczyk

Napisał

 


Polańczyk jest miejscowością wypoczynkowo-letniskową, położoną na wysokości 460-520 m n.p.m., przy tzw. małej obwodnicy bieszczadzkiej (Hoczew-Czarna). Usytuowany nad Jeziorem Solińskim należy do najmłodszych polskich uzdrowisk.

Istniały dwie wersje nazwy miejscowości. Pierwsza to Polesczańskie lub Poleszczańskie, oznaczające osadę po wykarczowaniu wsi i zagospodarowaniu obszarów leśnych. Druga to Polańskie, które przekształciło się w Polańczyk poprzez podwójne zdrobnienie słowa "polana" (tak nazywano tereny leśne po usunięciu drzew). Przyjął się drugi wariant, dzięki Stanisławowi Zielonce, jednemu z właścicieli, który uznał tę nazwę wsi w 1674 roku, a która zachowała się do czasów obecnych.

Polańczyk założono w 1580 roku, przez rodzinę Kmitów. Wchodził w skład dóbr leskich i został ulokowany na prawie wołoskim. Pierwotna osada była umiejscowiona na lewym brzegu rzeki Solinki. Pierwszymi właścicielami miejscowości byli Kmitowie, jednak według aktu działowego Piotra Kmity wieś przeszła w ręce dzieci jego siostry, Katarzyny Stadnickiej, z domu Kmita, żony Andrzeja Stadnickiego, pełniącego funkcję kasztelana sanockiego. Do początku lat 70 XVII wieku Polańczyk należał do rodziny Stadnickich, co zaznaczono w rejestrach podatkowych i taryfie pogłównego Ziemi Sanockiej zapisanych w Aktach Grodzkich Sanoka (po łacinie Acta Castrensia Sanociensia), które obecnie należą do Archiwum Państwowego we Lwowie. Następnie miejscowość przeszła na własność szlachcica o nazwisku Zielonka, herbu Jastrzębiec. Notatka w taryfie pogłównego Ziemi Sanockiej z 1674 roku informuje, że Polańczyk wraz z kilkoma innymi wsiami należał do Stanisława Zielonki, skarbnika Żydaczowskiego. W 1676 roku właścicielami zostali dwaj szlachcice: Piotr Hermanowski i Gołębiowski. W I połowie XVIII wieku Polańczyk stał się majątkiem Balów. Miejscowość należała do Hieronima Bala, podkomorzego sanockiego, który odziedziczył Polańczyk po swojej matce, Justynie Stadnickiej, spadkobierczyni majątku ziemskiego w tej wsi, wydanej za mąż za przedstawiciela rodu Balów. Hieronim wraz z żoną Jadwigą Tarłówną zostali zabici przez zbójców, osierocając jedyną córkę, Barbarę. Cały majątek dostał się w ręce dalekich krewnych, rodziny Karsznickich, których rozrzutny i nieodpowiedzialny styl życia spowodował ruinę większości dóbr należących dawniej do Balów. Po osiągnięciu pełnoletniości, Barbara Bal, przyszła żona Junosza Łempickiego, rotmistrza chorągwi pancernej, zaczęła dochodzić swych praw do odzyskania majątku po tragicznie zmarłych rodzicach. Przez 20 lat próbowała odebrać Karsznickim swoje dobra. Próby te zakończyły się szczęśliwie dla Barbary, która oprócz kilku innych wsi odzyskała także Polańczyk. Po Barbarze dziedziczyła jej jedyna córka, Zofia, żona hrabiego Stanisława Ankwicza. Henryka Ankwicz, córka Zofii wyszła za mąż dwukrotnie, pierwsze za Sołtyka, później za Kruczkowskiego. W ten sposób Polańczyk po raz kolejny zmienił właściciela. Ostatnim posiadaczem tej miejscowości był Franciszek Cieśliński, który odkupił dwór oraz folwark w Polańczyku i urzeczony bieszczadzkim krajobrazem osiedlił się tutaj na stałe. W 1905 roku doszło do parcelacji większości folwarcznego majątku z wyjątkiem ziemi wokół dworu, zwanego Pańskim Polem.

Na początku Polańczyk był niewielką osadą pasterską, której mieszkańcy utrzymywali się z hodowli zwierząt gospodarskich. W 1589 roku obejmował powierzchnię przeznaczoną na użytek rolniczy o wielkości 3 i 3/4 łanów, z tym że sołtys posiadał 1 łan, a pop 1/2 łanu. We wsi mieszkało także trzech komorników, którzy nie posiadali inwentarza żywego, a utrzymywali się z najemnej pracy w zamian za dach nad głową i jedzenie. Młyn we wsi należał do sołtysa. Mieszkańcy żyjący na tzw. karczunku w zastępstwie pańszczyzny oddawali powinność w formie żywego inwentarza w wysokości co 10 wieprza i co 20 barana. 1/3 daniny przypadała sołtysowi. Rolę sądu we wsi pełnił sołtys z ławnikami.

Niewielkie społeczeństwo Polańczyka utrzymywało się głównie z łowiectwa, za pomocą którego pozyskiwało zwierzynę z pobliskiego lasu, z runa leśnego i rzeki Solinki, dostarczającej ryb. Wyższe partie wzniesień służyły jako pastwiska, a nowe pola rolne pozyskiwano na zasadzie karczowania. Obowiązywała naprzemiennie gospodarka leśno-polowa i wypaleniskowa. Początkowo osadnicy posiadali prawo do indywidualnych i zbiorowych polowań w lasach oraz wyrębu drewna na opał i do budownictwa. Płacili w zamian tzw. "zleśne", czyli kilkadziesiąt groszy rocznie. XVII wiek to okres dość niespokojny w egzystencji mieszkańców Polańczyka, ze względu na panujące wszędzie: głód, nędzę i choroby.

Pod koniec XVIII wieku Barbara Łempicka, po odzyskaniu dawnych majątków, rozpoczęła żmudną pracę odnowy licznych folwarków, w tym też Polańczyka. Swoim majątkiem rozporządzała za pomocą zaufanego włodarza. Dbała o rozwój budownictwa, otaczała opieką kaleki i sieroty. Na obszarze graniczącym z dworskim ogrodem wybudowała spichlerz gromadzki, w którym magazynowano zboże. Pełnił on jedną podstawową funkcję: chronił mieszkańców wsi przed głodem. Ruiny budynku zachowały się do czasów współczesnych. Barbara wprowadziła na terenie swoich wsi tzw. sądy gromadzkie, w których najcięższą karą była banicja.

W 1783 roku cesarzowa Maria Teresa przekazała tutejszej parafii około 8000 złotych. W akcie wdzięczności miejscowy ksiądz zobowiązał się odprawić 26 mszy w ciągu roku w intencji władczyni.

Pierwszym księdzem greckokatolickim został Janusz Kraskowski, zaś kolatorem parafii był Stanisław Bal. Funkcję honorowych patronów cerkwi pełnili kolejni właściciele bądź zarządcy folwarków, istniejących na obszarze parafii.

W pierwszych latach XIX wieku w Polańczyku mieszkało 25 rodzin, a w 1833 roku 210 osób. Jednak w 1839 roku wioskę spustoszyła pierwsza epidemia tyfusu, na który zmarło 30 osób. Drugi atak tej choroby miał miejsce dziesięć lat później, zabierając 45 osób. Przyczyną epidemii były ciągle pogarszające się warunki bytowe mieszkańców osady, przede wszystkim nadmierny przyrost naturalny, głód i nędza.

Zmarłych na tyfus upamiętniono kapliczką zwróconą przodem do miejsca, gdzie ich chowano, zwanym Hrobiska. W środku kapliczki położono drewnianą figurkę świętego Jana Płaczącego, która symbolizowała ból po śmierci najbliższych.

Pierwszą szkółkę parafialną założono w 1846 roku dzięki proboszczowi Maksymilianowi Miłkowiczowi i Zofii Ankwicz. Nauczycielem sześciu dzieci został Daniel Hospodaryński. Szkółkę zamknięto w 1849 roku z powodu wprowadzenia opłaty za pobieranie nauki.

W 1867 roku Polańczyk stał się częścią powiatu leskiego. Dokładne granice miejscowości z tego okresu określa dokument z 1887 roku.

Franciszek Cieśliński stworzył obok dworskich zabudowań staw rybny, który zasilało źródełko Potuczka oraz uroczy sad. Dzięki majątku odziedziczonym po bracie, właściciel Polańczyka wybudował przycmentarną kaplicę, którą poświęcono w 1909 roku, a jej podziemie stało się grobowcem rodziny Cieślińskich. Teren wokół kaplicy przeznaczył na cmentarz katolicki.

W 1907 roku drewnianą cerkiew zastąpiono murowaną pod wezwaniem świętej Męczennicy Paraskawii, dzięki staraniom proboszcza greckokatolickiego, Włodzimierza Hukiewicza. Ostatnim parochem, czyli proboszczem greckokatolickim był ksiądz Wasilij Ochnycz. W 1949 roku świątynię zmieniono na kościół rzymskokatolicki. Obok stała arkadowa dzwonnica. Ksiądz Franciszek Stopa uratował XVIII-wieczny obraz Matki Bożej Łopieńskiej z opuszczonej cerkwi w Łopience i umieścił w tej świątyni.

Polańczyk znalazł się pod panowaniem rosyjskim w grudniu 1914 roku. Taka sytuacja trwała do kwietnia 1915, kiedy to wojsko austriackie wyparło rosyjskie.

Lata międzywojenne stały się dla Polańczyka czasem odrodzenia i odbudowy. W wyniku zawiązania wiejskiej kooperatywy wybudowano budynek kooperatywny przeznaczony na sklep wiejski. Po pewnym czasie utworzono w nim szkołę podstawową z czterema klasami. Miejscowość, mimo prób unowocześnienia wsi, męczyły takie problemy jak bezrobocie, przeludnienie, choroby. W 1921 roku Polańczyk liczył sobie 438 mieszkańców, w tym: 258 wyznania grekokatolickiego, 169 wyznania rzymskokatolickiego i 11 wyznania mojżeszowego.

W okresie II wojny światowej nad licznymi miejscowościami bieszczadzkimi, w tym Polańczykiem sprawował kontrolę okupant niemiecki, którego dowódcą był Adam Wacht. Niemcy próbowali skłócić ze sobą grekokatolików z katolikami obrządku rzymskiego. Nie udało im się tego osiągnąć w Polańczyku, gdzie mieszkańcy byli ze sobą mocno zintegrowani. Odważnie pomagali Żydom. Znana jest historia ukrywających się w lesie niedaleko Polańczyka dwóch Żydówek, Mirki Zinger i Bajły Gleicher, którym pomagała tutejsza ludność. Niestety obie młode kobiety zostały odnalezione przez oddział niemiecki. Zmarły po przewiezieniu do getta. W obliczu prawdziwych intencji okupanta pojawiła się konieczność walki. Jedną ze znanych form sprzeciwu wobec istniejącej sytuacji było dokarmianie Żydów, przebywających w obozach, w czym zasłużyli się Ewa Łazarewicz i Antoni Sałapata.

Na przymusowe roboty wywieziono 6 osób z Polańczyka, w ten sposób niemieccy okupanci wynagradzali sobie brak siły roboczej.

Polańczyk wyzwoliła I Armia Gwardii Radzieckiej 24 września 1943 roku. W walkach wyzwoleńczych brało udział 18 mężczyzn z miejscowości.

Po wojnie w Polańczyku, w 1947 roku ulokowano polski posterunek wojskowy, który za zadanie miał czuwać nad przesiedlaniem ludności ukraińskiej.

W wyniku akcji "Wisła" Polańczyk opuściło 23 rodziny, czyli około 1/3 mieszkańców. Pod koniec roku 1947 wieś zamieszkiwało jedynie 18 rodzin.

Wprowadzenie reformy rolnej, spowodowało też zmiany w Polańczyku. W 1958 roku powstało Kółko Rolnicze. Po 1956 roku do istnienia powołano Klub Książki i Prasy "RUCH". W latach 60 XX wieku ukończono tzw. "małą obwodnicę", elektryfikację miejscowości oraz rozpoczęto budowę ośrodków turystyczno-wypoczynkowych. W 1979 roku uznano wody mineralne, głównie wody wodorowęglanowo-sodowe, żelaziste, jodkowe, borowe, bromkowe w Polańczyku za mające właściwości lecznicze. Za leczniczy uznano też mikroklimat miejscowości. Pierwsze sanatorium "Solinka" wybudowano w 1971 roku, pozostałe ukończono do końca lat 70 XX wieku. W 1974 roku w Polańczyku zaczęły obowiązywać przepisy ustawy o uzdrowiskach, a pełnoprawnym uzdrowiskiem został w 1999 roku.

Obecnie Polańczyk dzieli się na cztery części. Pierwsza z nich to obszar blokowiska, gdzie mieszkają pracownicy sanatoriów i administracji. Tuż obok powstaje osiedle willowe. Urząd Gminy Solina mieści się w budynku, który najbliżej sąsiaduje z szosą. W tej okolicy istnieją także dwie najlepsze restauracje Polańczyka: "Crystal" serwujące kuchnię polską oraz "Na Górce" bardziej kosmopolityczna, z okien której rozciąga się piękny widok.

Druga część tej miejscowości to Polańczyk Zdrój, czyli kompleks sanatoriów i domów wczasowych położonych na półwyspie pomiędzy dwiema zatokami Jeziora Solińskiego. Należą do nich "Jawor", "Ela", "Plon", "Atrium", "Dedal", "Szymon", "Solinka", "Relavia", "Unitra", "Polcard", "Jantar", pensjonat "Korona". Oferują one następujące zabiegi: fizykoterapii, okłady borowinowe i parafinowe, urządzenia elektrolecznicze i światłolecznicze, inhalacje, jonoforezę, krioterapię, ultrafiolet i podczerwień. Oprócz tego, przy niektórych sanatoriach utworzono kryte baseny, wypożyczalnie sprzętu wodnego, korty, boiska, wypożyczalnie rowerów, kawiarnie i kluby. Wzdłuż ulicy znajdują się placówki gastronomiczne (tawerna "Róża Wiatrów"), liczne sklepy i kioski. Można powiedzieć, że turystyczne i lecznicze życie Polańczyka toczy się daleko od jeziora, a wszystko przez strome brzegi, które porastają drzewa i niewygodne ścieżki. Jedynie spacer do końca półwyspu, w odległości 1,5 km od domów wczasowych może satysfakcjonować zwiedzających, gdyż prowadzi do niego droga asfaltowa. Na końcu półwyspu umiejscowiono centralną bazę WOPR, znajduje się tam również strzeżone kąpielisko, trawiaste łąki do plażowania i wypożyczalnie sprzętu wodnego.

Trzecia część Polańczyka to dawna XVI-wieczna wieś Polańczyk, położona w dolinie małego potoku, gdzie rozkwita agroturystyka. Na niedalekim stoku Horb w okresie zimowym uruchamia się wyciąg narciarski o długości 350 m i różnicy wysokości 60 m.

Ostatnia część Polańczyka to zespół przystani i campingów na tzw. Cyplu Południowym.

W Polańczyku istnieją następujące przystanie: Ośrodek Szkolenia Żeglarskiego KOZŻ Krosno, Klub Żeglarski Naftowiec Baza WOPR, Jacht Klubu Siarkopol oraz oferuje rejs statkiem TRAMP - byłym okrętem wojennym przebudowanym na statek pasażerski.

Anna Twardy

www.wbieszczadach.net Bieszczadzki Portal Turystyczny

Opis na podstawie następujących książek:

Darmochwał T., Bieszczady. Przewodnik, Białystok 1998;

Mendelowski S. (red.), Gmina Solina, Krosno 2005;

Luboński P. (oprac.), Bieszczady. Przewodnik, Olszanica 1988;

Sieńko P., Ogórek S., Mrówka W., Niezbędnik Turystyczny. Bieszczady, Piwniczna-Zdrój 2011

Sałapata A., Perła Bieszczadów

Kłos S., Bieszczady i Pogórze - Panorama Turystyczna, Warszawa 1988.

 

Jak dojechać

 Baza Noclegowa

Szlaki turystyczne

Trasy Rowerowe

Ciekawe miejsca

Zabytki

 Cerkwie, Kościoły i Cmentarze

Informator

sobota, 02 listopad 2013 14:01

Rajskie

Napisał

Rajskie jest niewielką miejscowością letniskowo-rolniczą o rozproszonej zabudowie, usytuowaną na wysokości 460 m n.p.m., przy ujściu Sanu do Jeziora Solińskiego.

Wieś powstała przed rokiem 1436, a pierwszymi właścicielami była rodzina Kmitów z Sobienia. Początkowa jej nazwa to Ralskie, oznaczająca "orne pole".

Rajskie, tak jak większość miejscowości w Bieszczadach zamieszkiwali Ukraińcy, Polacy i Żydzi. Według zapisu z 1921 roku żyło tutaj 676 grekokatolików, 6 katolików i 58 Żydów - razem 740 mieszkańców.

Pod koniec XV wieku istniała w Rajskiem cerkiew. Do tej pory zachowały się jedynie ruiny murowanej świątyni greckokatolickiej pod wezwaniem świętej Paraskewii, wybudowanej w 1875 roku, którą 24 marca 1980 roku wyburzono na polecenie Gminy Soliny, mimo że można było ją zaadaptować jako kościół rzymskokatolicki dla mieszkańców Sawkowczyka. Ocalał tylko przycerkiewny cmentarz, na którym można znaleźć stare nagrobki.

W końcowych latach XIX wieku w Rajskiem odnaleziono złoża ropy naftowej, którą zaczęto wykorzystywać przed II wojną światową. Kopalnię zniszczyła jednostka partyzancka kapitana  M. Kunickiego "Muchy" w sierpniu 1944 roku. Dewastacji uległy również wyposażenie i budynki folwarczne, w których mieściły się kwatery niemieckiej załogi.

Na początku XX wieku Urszula Golejewska, dziedziczka wsi, ofiarowała zabudowania dworskie, które przekształcono w klasztor i ochronkę dla dzieci, siostrom ze zgromadzenia św. Wincentego á Paulo. W ten sposób majątek przeszedł w ręce zakonnic, które w latach powojennych wysiedlono, a budynek klasztoru przeznaczono na zakwaterowanie dla wojska. W 1968 roku dolna część budynków klasztornych została zalana, w tym sama kaplica klasztorna. Ocalała tylko kapliczka z XIX wieku, która teraz góruje nad wodami jeziora. Po II wojnie światowej w latach 1945-1951 stacjonował w Rajskiem oddział WOP-u, a w latach 70 mieszkał tutaj generał Zygmunt Berling, dowódca spod Lenino i pułkownik Józef Pawłusiewicz. Dom, w którym zatrzymał się generał nazwano "Berlingówką".

Obecnie w Rajskiem funkcjonują sezonowe bary i kioski, sklepy wędkarskie, a w okolicy ośrodek wypoczynkowy Zakładu Górnictwa Nafty i Gazu z Krosna, campingi, posterunek WOPR-u i przystanie wodniackie przy cofce jeziora.

Anna Twardy

www.wbieszczadach.net Bieszczadzki Portal Turystyczny

Opis na podstawie następujących książek:

Darmochwał T., Bieszczady. Przewodnik, Białystok 1998;

Kryciński S., Gąsiorowski A., Olszański T.A., Bieszczady. Przewodnik dla prawdziwego turysty, Pruszków 2009

Mendelowski S. (red.), Gmina Solina, Krosno 2005;

Luboński P. (oprac.), Bieszczady. Przewodnik, Olszanica 1988;

Jak dojechać

 Baza Noclegowa

Szlaki turystyczne

Trasy Rowerowe

Ciekawe miejsca

Zabytki

 Cerkwie, Kościoły i Cmentarze

Informator

Strona 1 z 2
Pogoda Cisna z serwisu

Najbliższe wydarzenia

Brak wydarzeń

Facebook

Nasz kanał YouTube

Artykuły

Atrakcje w Bieszczadach

Ciekawe miejsca w Bieszczadach

Cerkwie, koscioły i cmentarze w Bieszczadach

Szlaki turystyczne w Bieszczadach

Szlaki rowerowe w Bieszczadach

Trasy samochodowe w Bieszczadach

Zabytki w Bieszczadach

Fauna bieszczadów

Flora bieszczadów

Ciekawostki

Ciekawi ludzie w Bieszczadach

 

Kontakt

Bieszczadzki Portal Turystyczny wbieszczadach.net Redaktor Naczelny Piotr Kutiak 663 740 066
 Potrzebujesz reklamy? ZADZWOŃ502 920 384