• 1.jpg
  • 2.jpg
  • 3.jpg

Miejscowości

Wiadomości

Atrakcje w Biesczadach: zapora w Myczkowcach

Napisał 

Zapora w Myczkowcach jest pierwszą hydroenergetyczną budowlą zbudowaną w Polsce po zakończeniu II wojny światowej. Jej budowę rozpoczęto już w dwudziestoleciu międzywojennym. Jednak prace wznowiono i ukończono dopiero w latach 1956-1961. Projekt budowy zapory w odległości 125 km od źródeł Sanu stworzyli profesor Maksymilian Matkiewicz i profesor Karol Pomianowski z Zakładu Budownictwa Wodnego Politechniki Lwowskiej w 1920 roku. W planie ujęto przegrodzenie rzeki tamą oraz zbudowanie tunelu w najkrótszym miejscu pętli Sanu, który przy wykorzystaniu różnicy poziomów w korycie Sanu między Myczkowcami i podnóżem Grodziska miał doprowadzać wodę do turbin. Elektrownię o mocy 2,2 MW postanowiono zbudować przy wylocie tunelu po przeciwnej stronie grzbietu w zakolu rzeki. Prace rozpoczęto latem 1920 roku. Za realizację projektu było odpowiedzialne belgijsko-francuskie Towarzystwo Akcyjne Maszyn Metalowych w Warszawie. Z powodów finansowych w grudniu 1922 roku inwestycję przejęła Spółka Akcyjna "Elektro-San". Część fundamentów jazu wykonano do 1923 roku. W tym czasie przebito sztolnie, wybetonowano tunel pod grzbietem Grodziska i zbudowano most na Sanie. Z powodu kryzysu gospodarczego prace nad zaporą przerwano na 15 lat. Wznowiono je na krótko w 1938 roku przy realizacji Centralnego Okręgu Przemysłowego. Wykonano sztolnię i budynek elektrowni. Dalszym pracom przeszkodził wybuch II wojny światowej.

Po 1945 roku powrócono do ukończenia rozpoczętej budowy. Władze przygotowały niezbędną infrastrukturę. W 1956 roku rozpoczęto budowę zapory wodnej u podnóża dawnego Grodziska. Z powodu miękkich łupków, na których było położone koryto Sanu, przystąpiono do prac, które miały je umocnić. Wywiercono w nich otwory i wbito zastrzyki cementowe w podłoże. Wzdłuż osi zapory położono ostrogę betonową, a na nią tzw. jądro iłowe, które tworzy nieprzepuszczalną warstwę budowli. Dodatkowo obłożono ją z dwóch stron ziemią i żwirem. Od strony zbiornika i wody nasyp ten umocniono koszulką płyt betonowych i narzutem kamiennym, a od strony odpowietrzanej darniowym zabezpieczeniem i obsiano trawą.

Zapora ziemna ma w koronie wysokość 365 m n.p.m. Jej jądro iłowe ma kubaturę 216 000 m3, wysokość 23 m, długość 430 m, szerokość 9 m w koronie i 108 m u podstawy. Od strony wody wzmacniają ją płyty betonowe.

W części środkowej zapory znajdują się urządzenia przelewowe do spuszczania nadmiaru wody ze zbiornika oraz ujęcie wody do rurociągu. Zrzucenie nadmiaru wody w ilości do 1940 m3/s umożliwiają betonowe przelewy o wysokim progu z trzema przęsłami o wymiarach 16.0x5.5, które zamykają segmenty. U ich podnóża położono płytę betonową o długości 25 m, którą naszpikowano szykanami do jej rozbicia i spokojnego odpływu w koryto rzeki.

Przy budowie zapory w Myczkowcach pracowało wielu ludzi z różnych regionów Polski. Na początku pracownicy mieszkali we wsi w prywatnych kwaterach, zaś później w barakach na polu dworskim. Obszar ten długo nazywano Osiedlem. Dzisiaj mieści się na nim ORW "Caritas". Kadra inżynieryjna zamieszkała w wybudowanym Hotelu "Casablanka" (dziś - Hotel Energetyk) blisko zapory.

Wzniesiona na 319 km biegu rzeki San elektrownia w Myczkowcach jest oddzielona od zapory i znajduje się od niej w odległości 5,6 km, po przeciwległej stronie stoku Grodziska w zakolu Sanu za Zwierzyniem. Ma dwie turbiny Kaplana wyprodukowane na Węgrzech. Dają one moc projektowaną 8,3 MW. Wodę do elektrowni doprowadza się żelbetowym rurociągiem o długości 227 m oraz wykutą w skale sztolnią o średnicy 4,6 m i długości 236 m ze zbiornika w najwęższym miejscu pętli Sanu. Różnica poziomu wody między zbiornikiem a korytem Sanu przy elektrowni sięga 6 m.

Zaporę i elektrownię w Myczkowcach wyremontowano w 2000 roku, zaś w 2007 roku umieszczono u jej podnóża, blisko śluz do spuszczania nadmiaru wody, małą turbinę Kaplana o mocy 218 KW. Służy ona wykorzystaniu wody przepuszczalnej w małych ilościach do podtrzymywania życia biologicznego w starym korycie Sanu.

Anna Twardy

www.wbieszczadach.net Bieszczadzki Portal Turystyczny

Opis na podstawie następującej książki:

1. Orłowski S., Na bieszczadzkich obwodnicach. Część III. Dolinami Sanu, Solinki i Osławy, Myczkowce 2012.

DSC01588 

piotr

Przewodnik górski beskidzki ( nr leg. 469/07), przewodnik Bieszczadzkiego Parku Narodowego. Odznaczony medalem "ZASŁUŻONY DLA TURYSTYKI" przez Ministra Sportu i Turystyki w 2009r. Wiceprezes Okręgu Bieszczadzkiego Ligi Ochrony Przyrody i członek zarządu Stowarzyszenia Przewodników Turystycznych "Karpaty". Koordynator regionalny punktu konsultacyjnego Porozumienia Karpackiego "Karpaty Naszym Domem" na obszarze województwa podkarpackiego.

Strona: www.przewodnik-bieszczady.pl
Pogoda Cisna z serwisu

Najbliższe wydarzenia

Brak wydarzeń

Facebook

Nasz kanał YouTube

Artykuły

Atrakcje w Bieszczadach

Ciekawe miejsca w Bieszczadach

Cerkwie, koscioły i cmentarze w Bieszczadach

Szlaki turystyczne w Bieszczadach

Szlaki rowerowe w Bieszczadach

Trasy samochodowe w Bieszczadach

Zabytki w Bieszczadach

Fauna bieszczadów

Flora bieszczadów

Ciekawostki

Ciekawi ludzie w Bieszczadach

 

Kontakt

Bieszczadzki Portal Turystyczny wbieszczadach.net Redaktor Naczelny Piotr Kutiak 663 740 066
 Potrzebujesz reklamy? ZADZWOŃ502 920 384